Co gojnik goi? Czyli o dobroczynnych właściwościach Sideritis…

Sideritis – rodzaj roślin należących do rodziny Jasnotowatych. Nazywany jest zwyczajowo gojnikiem albo „bocianim noskiem, czystaczkiem, siwiosnką, przyrocznikiem, chimerycznym zielem, przyroczym zielem”.Najbardziej znanym i używanym gatunkiem jest Sideritis raeseri (górska herbata), która pita jest w postaci naparu. W tradycyjnej medycynie Grecji uznawana jest za roślinę o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwbólowych, przeciwbakteryjnych i ochronnych. W swoim składzie zawiera: flawonoidy (sideritoflawnon, chryzoeriol i in.), kwasy fenolowe (kwas chlorogenowy i neochlorogenowy), diterpeny (160 różnych związków), kwasy tłuszczowe i glikozydy irydoidowe. Zawiera również olejek eteryczny. W jego składzie występuje: 1,8-cyneol, pineny, kamfen, limonen, tujon, kamfora, bisabolol, terpinen-4-ol i inne związki. Wyizolowano z rośliny substancje takie jak: kampneozyd II, echinakozyd, werbaskozyd, forsycjozyd i inne fenyloetanoidy – obiecującą grupę związków aktywnych.

Sideritis montana (gojnik górski) to gatunek powszechny w krajach takich jak: Serbia, Macedonia czy Albania głównie w postaci herbatek.

Napar z gojnika wykorzystuje się przede wszystkim jako środek przeciwzapalny, łagodzący zaburzenia żołądkowo-jelitowe, pomocniczo w infekcji z towarzyszącym kaszlem, jako środek wzmacniający oraz w niedokrwistości jako uzupełnienie działania leków bądź suplementacji.

Działanie lecznicze:

W toku różnych badań dla poszczególnych gatunków wykazano, że rodzaj Sideritis posiada właściwości:

–  przeciwzapalne

– przeciwbakteryjne

– przeciwwirusowe

– przeciwwrzodowe

-przeciwutleniające

-antynocyceptywne

-przeciwreumatyczne

– łagodzące dolegliwości żołądkowo-jelitowe

-gastroprotekcyjne

-moczopędne

-pomocnicze w przebiegu infekcji, w tym zapalenia oskrzeli

-hipoglikemizujące

-wazoprotekcyjne.

W badaniach wyciągi etanolowe z gojnika obniżały również ciśnienie i częstotliwość akcji serca.

Wykazano także aktywność przeciwnowotworową metanolowych ekstraktów Sideritis libanotica (działanie antyproliferacyjne) (Kassi E, Papoutsi Z, Fokialakis N, Messari I, Mitakou S, Paraskevi M. Greek plant extracts exhibit Selective Estrogen Receptor Modula-tor (SERM)-like properties. Journal of Agriculture and Food Chem-istry, 2004 52, 6956–6961).

Zastosowanie w kuchni:

Napar z pokruszonego ziela gojnika doskonale smakuje na ciepło jak i na zimno. Nazywany jest herbatką greckich bogów z Olimpu. W Polsce dostępny jest wysuszone w całości, pokrojone lub rozdrobnione ziele jako herbatka górska, herbatka grecka, górska herbatka z Krety, Mountain Tea Cretan, Malotira, Greek mountain tea. Herbatka ta najczęściej wytwarzana jest z gatunku gojnik macedoński – Sideritis scardica Griseb. i Sideritis raeseri Boiss.& Heldr. = Sideritis syriaca L. (gojnik syryjski) (wg dr Różańskiego).

 

 

Piśmiennictwo:

https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-sideritis-scardica-griseb-sideritis-clandestina-bory-chaub_en.pdf

Baden, C. (1991). In A. Strid & K. Tan (Eds.),Sideritis L. in Mountain Flora of Greece(Vol. 2, pp. 84–91). Edinburgh: Edinburgh University Press.

Gabrieli, C. N., Kefalas, P. G., & Kokkalou, E. L. (2005). Antioxidant activity offlavonoids fromSideritis raeseri.Journal of Ethnopharmacology, 96, 423–428.

Charami, M., Lazari, D., Karioti, A., Skaltsa, H., Hadjipavlou-Litina, D., & Souleles, C.(2008). Antioxidant and antiinflammatory activities ofSideritis perfoliatasubsp.perfoliata (Lamiaceae).Phytotherapy Research, 22, 450–454.

Kupeli, E., Sahin, P. F., Calis, I., Yesilada, E., & Ezer, N. (2007). Phenolic compounds ofSideritis ozturkiiand theirin vivoanti-inflammatory and antinociceptiveactivities.Journal of Ethnopharmacology, 112, 356–360.

Janeska, B., Stefova, M., & Alipieva, K. (2007). Assay of flavonoid aglycones from thespecies of genusSideritis(Lamiaceae) from Macedonia with HPLC-UV DAD.ActaPharmaceutica, 57, 371–377.

https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/42532174/Chemical_properties_of_the_cultivated_Si20160210-15818-voq17s.pdf?response-content-disposition=inline%3B%20filename%3DChemical_properties_of_the_cultivated_Si.pdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=AKIAIWOWYYGZ2Y53UL3A%2F20191127%2Fus-east-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20191127T080207Z&X-Amz-Expires=3600&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=e535599bc2a4bb1fc298fb2658f02e0e08cfacdef74a933f4b4c0f314fd15f60

https://www.researchgate.net/profile/Helen_Skaltsa/publication/254246539_Essential_Oil_of_Sideritis_raeseri_Boiss_et_Heldr_ssp_raeseri/links/547032bf0cf216f8cfa9ebdb/Essential-Oil-of-Sideritis-raeseri-Boiss-et-Heldr-ssp-raeseri.pdf

https://www.researchgate.net/profile/Armando_Zarrelli/publication/306112155_Sideritis_raeseri/links/57b2ad6708ae95f9d8f4d569/Sideritis-raeseri.pdf

https://pdfs.semanticscholar.org/3134/f652957f92f3803d6dbd967d6468b90a445d.pdf

Gojnik – Sideritis w praktycznej fitoterapii oraz jako składnik herbatki górskiej Malotira.

https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/ebtj.2017.1.issue-s1/10-24190-ISSN2564-615X-2017-S1-02/10-24190-ISSN2564-615X-2017-S1-02.pdf

Gojnikowe medykamenty…

1. Maść gojnikowa:

Rp.

Ziele gojnika 5g

Etanol 1g

Wazelina biała 20g

M.f. unguentum

Wykonanie:

Rozdrobnione ziele gojnika zwilżyć odrobiną spirytusu. Pozostawić na 1 godzinę. Stopić wazelinę w miseczce i dodać ją do gojnika, następnie wymieszać. Lekko ogrzać, aż nie będzie czuć spirytusu. Wycisnąć przez podwójną gazę do pudełeczka.

Maść posiada właściwości przeciwzapalne, przyspiesza gojenie zmian skórnych – polecam przy wszelkiego rodzaju wyprysku.

 

2. Tonik gojnikowy

Przygotować napar z łyżki rozdrobnionego (najlepiej pociętego na drobno) ziela gojnika. Zaparzać 10-15 minut pod przykryciem. Przemywać wacikiem namoczonym w ostudzonym naparze twarz 1 raz dziennie. Polecam do cery z problemami.

 

3. Balsam gojnikowy na spierzchnięte usta

Ziele gojnika 1g

Woda 50g

Miód 10g

1 łyżeczka oliwy z oliwek

Przygotować napar z gojnika jak wyżej. Do moździerza dodać miód i wymieszać z oliwą z oliwek. Następnie małymi porcjami dodawać 1 łyżkę stołową naparu z gojnika i mieszać pistlem. Przełożyć do pudełeczka. Przechowywać w lodówce.

Balsam stosować wieczorem na suche, spierzchnięte usta.

 

Przytulia właściwa… czy da się właściwie przytulić?

Przytulia właściwaGalium verum– surowiec zielarski stanowi ziele. W składzie chemicznym przytulii występują: irydoidy (glikozydowe formy, np. asperulozyd, kwas asperulozydowy i in), kwasy fenolowe, garbniki, saponiny triterpenowe, flawonoidy (rutyna), antrachinony, alkaloidy, lignany i inne związki. Stanowi źródło krzemu i potasu. Medycyna tradycyjna polecała ją jako środek moczopędny, spazmolityczny, napotny,  uspokajający i przeciwbiegunkowy. Hamowano nią krwawienia z nosa. Wypychano nią kiedyś materace, aby uchronić się przed pchłami. W Szkocji kwiaty przytulii używane są do barwienia sera. Przytulia przyspiesza ścinanie mleka. Inny gatunek rośliny – przytulia wonna zawiera kumarynę, która wykazuje działanie szkodliwe w postaci nudności.

Zastosowanie w lecznictwie:

Prof. Różański podaje 2 przepisy medycyny tradycyjnej na przetwory z ziela przytulii: napar i odwar. Napar stosowano w chorobach układu pokarmowego i oddechowego. Odwar zaś polecano w chorobach układu moczowego. Podaje także informację, że podczas kuracji przytulią występowały incydenty kolki w trakcie wypłukiwania złogów kamieni w drogach moczowych.

Napar z ziela marzanki lub przytulii: 1-2 łyżki rozdrobnionego ziela na 200 ml wrzącej wody (parzono pod przykryciem 20 minut, cedzono). Doustnie przyjmowano 100-200 ml naparu nawet klika razy dziennie.

Odwar: 2 łyżki rozdrobnionego ziela zalać 2 szklankami wody, gotować 5-10 minut, odstawić pod przykryciem na 30 minut, przecedzić. Uzupełnić brakującą ilość wody. Pić 2-3 razy dziennie po 150-200 ml. Kuracja trwa około 1 miesiąca.” (http://espz.pl/materialy/urotropica.pdf)

W dostępnych ziołach sypkich na polskim rynku zaleca się następujący sposób przygotowywania herbatki:

1.5g suszonego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody, zaparzyć pod przykryciem 10-15 minut, następnie przecedzić. Pić ciepły napar przygotowany na świeżo.

Herbatkę z przytulii właściwej można stosować w formie płukanki podczas infekcji gardła.

Przeciwwskazania: ciąża, karmienie piersią. Nie zaleca się stosowania u dzieci.

Środki ostrożności: Brak szczegółowych informacji na temat możliwych działań niepożądanych.

Zastosowanie w kuchni:

Przytulia właściwa wykorzystywana jest przy wyrobie sera. W niektórych kuchniach świata dodaje się ją do potraw mięsnych, zup oraz jako środek barwiący.

Przytulia wonna służy zaś jako przyprawa oraz aromat alkoholi.

 

Zastosowanie w kosmetyce:

Napar z przytuli właściwej wykazuje działanie ściągające. Może być stosowany do przemywania ran, zmian skórnych, zmian trądzikowych oraz owrzodzeń.

Można także używać naparu do kąpieli w celu złagodzenia podrażnień i zmian dermatologicznych, takich jak łojotok, trądzik czy wyprysk.

Przytulia wonna natomiast stanowi składnik kompozycji zapachowych perfum.

 

Przytulia właściwa… mało dziś już znana, choć nasze babki stosowały ją powszechnie… czy wróci do łask? Na pewno potrzeba jeszcze większej wiedzy na temat jej składu i wpływu na nasz organizm… żeby ją można było ponownie „przytulić do apteczki”…

 

 

Piśmiennictwo:

S. De Rosa, C. Iodice, M. Mitova, N. Handjieva, S. Popov and M. Anchev,Phytochemistry 54,751-756(2000).

http://journals.tubitak.gov.tr/chem/issues/kim-06-30-4/kim-30-4-13-0504-17.pdf

Bisset N.G., Wichtl M., Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals, CRC Press, Boca Raton, London, New York, Washington D.C., 2001

Tucakov J., Healing by plants, Rad, Belgrade, 2006

https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/biol.2010.5.issue-3/s11535-010-0022-4/s11535-010-0022-4.pdf

https://www.researchgate.net/profile/Snezana_Jaric/publication/6654209_An_ethnobotanical_study_on_the_usage_of_wild_medicinal_herbs_from_Kopaonik_Mountain_Central_Serbia/links/5c7e4ffd92851c695055116b/An-ethnobotanical-study-on-the-usage-of-wild-medicinal-herbs-from-Kopaonik-Mountain-Central-Serbia.pdf

Council of Europe. 2000. Natural sources of flavourings. Report No. 1. Council of Europe Publishing. ISBN 978-92-871-4324-2.Tisserand, R. and Balacs, T., 1995. Essential oil safety. A Guide for Health Care Professionals. Churchill Livingstone. Edinburgh. ISBN: 0443052603

 

 

 

 

Polifenole roślinne w kosmetyce…

Drodzy Czytelnicy.

Dziś zapraszam do przeczytania artykułu na temat badań dotyczących polifenoli stosowanych jako składniki kosmetyków.

Artykuł zajdziecie na stronie European Journal of Medical Technology:

http://www.medical-technologies.eu/european-journal-of-medical-technologies-3-2019,169.html

http://www.medical-technologies.eu/upload/plant_polyphenols_-_adamska.pdf

 

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Zioła od kuchni na Konferencji: „Ludzie nauki, prezentacja tematyki badawczej lub przeglądowej cz. 5”

W miniony weekend Zioła od kuchni uczestniczyły w Konferencji: ” Ludzie nauki, prezentacja tematyki badawczej lub przeglądowej” . Zaprezentowały temat ziołowy: ” Badania aktywności antyoksydacyjnej polifenoli na ekstraktach otrzymywanych z różnych gatunków magnolii – praca przeglądowa”.

Treść tego wystąpienia w rozszerzonej formie można przeczytać na stronie:

https://www.researchgate.net/publication/335684870_Studies_on_the_antioxidant_activity_of_polyphenols_on_extracts_obtained_from_different_magnolia_species_-_a_review_Badania_aktywnosci_antyoksydacyjnej_polifenoli_na_ekstraktach_otrzymywanych_z_roznych

To był bardzo ciekawy czas spotkań z ludźmi nauki, poszerzający horyzonty i wzbogacający o wiedzę z innych dziedzin życia.