Maseczka łagodząca na wiosnę…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Składniki:

2 czubate łyżki zmielonego siemienia lnianego,

1 łyżka zmielonej kozieradki

1 łyżka jogurtu naturalnego

olej z awokado (1 łyżka)

około pół szklanki naparu z rumianku

Wykonanie:

Do miseczki z siemieniem mielonym wymieszanym z kozieradką dodać napar z rumianku tak, aby go zwilżył i utworzył konsystencję papki. Następnie wymieszać z jogurtem naturalnym i  z olejem z awokado.  Nałożyć na twarz na 15 minut, po czym zmyć delikatnie wacikiem zmoczonym w ciepłej wodzie.

Działanie maseczki:

Maseczka dzięki obecności rumianku goi i łagodzi zmiany zapalne. Siemię lniane działa powlekająco i łagodząco na skórę. Olej z awokado, bogaty w witaminy, posiada właściwości natłuszczające, odżywcze i kojące.

W przypadku cery trądzikowej stosować bez dodatku oleju. Osoby uczulone na rumianek nie powinny dodawać naparu, można zastąpić go przegotowaną wodą.

Na niestrawność i do musztardy- gorczyca biała…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Gorczyca biała – surowiec zielarski stanowią nasiona. Zawierają one związki z grupy glukozynolatów, śluz, związki mineralne, witaminy, przeciwutleniacze oraz olej tłusty. Ma palący gorzki smak, stąd nazwa gorczyca. Rozgryzione nasiona pobudzają czynności wydzielnicze przewodu pokarmowego, zwiększają apetyt, przyspieszają trawienie. Całe nasiona z kolei łagodzą stany zapalne i chronią błonę śluzową żołądka oraz niwelują zaparcia. Stosowane zewnętrznie działają drażniąco na skórę. Gorczyca to także powszechny dodatek do marynat i sosów. W Starożytności dodawano ją do potraw i napojów w przekonaniu, że jest afrodyzjakiem. Dziś powraca się do niej.

Zastosowanie w lecznictwie: Najprostszą formą podania jest zjedzenie nasionek gorczycy. Rozgryzione nasiona wpływają korzystnie na trawienie, gdyż zwiększają wydzielanie soku żołądkowego. Dzięki obecności śluzu nie drażnią  przy tym błony śluzowej.

Połknięte całe nasiona zmniejszają stan zapalny oraz ułatwiają wypróżnianie. Korzystnie wpływają także na pracę wątroby i łagodzą wzdęcia. Spożycie w racjonalnych ilościach nie powoduje działań niepożądanych (inaczej niż w przypadku gorczycy czarnej, ale o niej kiedy indziej…)

Gorczyca biała może być stosowana zewnętrznie w formie okładów. W tym celu należy rozdrobić nasiona (4 łyżki stołowe) i dodać małą ilość ciepłej wody, tak aby powstała odpowiednia konsystencja papki. Następnie nakładać na bolące miejsca, takie jak: stawy, mięśnie na czas 10-15 minut. Stosować do około 2 tygodni. (wytyczne Komisji Europejskiej).

Domowym sposobem jest także moczenie bolących stóp w ciepłym naparze z nasion oraz tzw. poduszki gorczycowe na reumatyzm (poduszki wypełnione ziarnami gorczycy).

O jej korzystnych właściwościach wspominają także dawne podręczniki weterynaryjne.

Na chrypkę i kaszel na wsi zażywano ziarna gorczycy utarte z miodem oraz pomocniczo przy infekcjach jako środka bakteriobójczego.

Napar z nasion służył jako domowa płukanka na stany zapalne gardła. Na Ukrainie wdychano tabakę z dodatkiem sproszkowanej gorczycy na katar.

Ze względu na korzyści płynące z jej stosowania bywa zaliczana do składników diety antynowotworowej.

Zastosowanie w kuchni: Gorczyca to przede wszystkim przyprawa i naturalny konserwant. Każdy wie, że dodaje się ją do marynat, ogórków konserwowych, do kiełbas, wędlin, mięs, ryb czy warzyw konserwowych (takich jak: papryka, buraki, kapusta, pikle) lub grzybków. Liście tej rośliny dodawane są do sałatek lub past ziołowych. Gorczyca biała jak i inne jej odmiany stanowi składnik musztardy oraz pieprzu ziołowego.

Ulubioną marynatą do pieczonego mięsa przez mojego męża jest właśnie ta z dodatkiem gorczycy białej. Mięso po upieczeniu jest dużo bardziej kruche…

Niegdyś: „Liście lebiody drobno krajano, sparzano gotującą wodą i odcedzano »aby gorycz odeszła«. Następnie znowu zalewało się wodą, wsypywało garść kaszy jęczmiennej, dodawało masła i soli i gotowało się…”

A dziś?

1. Surówka z kapusty czerwonej: 50 dag kapusty czerwonej, majonez, szczypiorek, rzodkiewki, musztarda, sól, pieprz.

Kapustę pokroić na kawałki, dodać do niej plasterki rzodkiewek, dodać szczypiorek. Wymieszać majonez z musztardą i połączyć z warzywami. Doprawić do smaku

2. Ziołowy ocet: 4 szklanki octu winnego, przyprawy: rozmaryn, estragon, ziarna pieprzu, ziarna gorczycy,pocięte ostre papryczki (wszystkie inne przyprawy nierozdrobnione).

W butelce umieścić przyprawy i zalać je octem. Zamknąć i wstrząsnąć butelką. Odstawić na 2 tygodnie jak nalewkę mieszając od czasu do czasu. Następnie odsączyć zioła.

3. Domowa łagodna musztarda: 12 łyżek gorczycy białej, 6 łyżek białego wina, sól, pieprz, ocet winny (1-2 łyżki), miód.

Zmielić ziarenka gorczycy (Jeśli ktoś woli, by część zostawić w całości, można rozdrobnić mniej). Zalać je winem i octem, dodać przyprawy, miód i wymieszać. Schłodzić przez 24 godziny w lodówce. Przełożyć do słoiczka.

Zastosowanie w kosmetyce: Gorczyca wchodzi w skład maseczek odżywczych na włosy. Można zmieszać ją sproszkowaną z żółtkiem i oliwą, wmasować w skórę głowy, następnie spłukać. Maseczka pobudzi ukrwienie skóry głowy, a tym samym spowoduje lepsze odżywienie cebulek włosowych.

Na niestrawność, dla smaku i do ogórków- niezastąpiona gorczyca biała…

źródła:

J Klećkowska-Nawrot, R Nowaczyk… – DAWNA MEDYCYNA … – researchgate.net
Ł Łuczaj – Etnobiologia Polska, 2011 – etnobiologia.com
M Abdalla – Etnografia Polska, 1995 – lib.pia.org.pl
B Sawicka, E Kotiuk, B Bienia, B Krochmal-Marczak… – researchgate.net
W Kudełka, A Kosowska – Zeszyty Naukowe/Uniwersytet …, 2008 – yadda.icm.edu.pl
J Lipecki, A Libik – Folia Hortic. Supl, 2003 – ptno.ogr.ur.krakow.pl
M Schlegel-Zawadzka, M Barteczko – … Nauka Technologia Jakość, 2009 – yadda.icm.edu.pl
I. Matławska ,Farmakognozja, Poznań 2005
H. Szymanderska, Z łąki na talerz, Świat Książki, Warszawa, 2014
P. Czikow, J. Łaptiew,„Rośliny lecznicze i bogate w witaminy”, PWRiL, 1987
A. Mcintyre, Apteczka babuni w pospolitych dolegliwościach, tłum. J. Figlewska, wyd. Delta, 1997

Ziółko "uzdrawiające" oczy, czyli o świetliku…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Świetlik łąkowy – surowiec zielarski stanowi ziele świetlika. Zawiera ono związki z grupy flawonoidów, irydoidy (aukubinę), kwasy fenolowe, olejek eteryczny oraz garbniki i fitosterole. Jest stosowany głównie w formach do użytku zewnętrznego jako środek odkażający, przeciwbakteryjny i przeciwzapalny. Działa także ściągająco i przeciwalergicznie. Najczęściej wykorzystuje się jego właściwości w leczeniu stanów zapalnych spojówek oraz schorzeniach skórnych.

Zastosowanie w lecznictwie: Odwar: 1 łyżeczkę ziela zalać 1 szklanką zimnej wody. Doprowadzić do wrzenia i gotować około 5 minut pod przykryciem. Ostudzić, odcedzić. Stosować w formie kompresów na powieki (z użyciem jałowych kompresów) lub do przemywania brzegów powiek.

Łagodzi stany zapalne, działa ściągająco oraz zmniejsza podrażnienia oczu wywołane różnymi czynnikami. Najkorzystniejszy efekt przyniesie kilkukrotne w ciągu dnia stosowanie  najlepiej świeżo przyrządzonego odwaru.

Nie zaleca się stosowania u kobiet w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na surowiec.

Napar z dodatkiem ziela świetlika: Zmieszać 40 g kwiatów bławatka i 30 g ziela świetlika. 2 łyżki mieszanki zalać szklanką wrzątku, po 10 minutach odcedzić. Przykładać jako przymoczki na stany zapalne oczu.

Ciekawostką jest, że badaniach przedklinicznych wykazano, że świetlik obniżał poziom cukru u zwierząt. Ponadto jeden ze składników ziela posiada właściwości przeciwwirusowe i ochronne na wątrobę, co może mieć w przyszłości duże znaczenie.

Wg Komisji Europejskiej brak udowodnionej skuteczności ziela świetlika. Do dziś jednak  używa się go w Polsce głównie zewnętrznie w formie odwaru, kropli do oczu oraz jako środka ściągającego na skórę. W Niemczech szeroko stosuje się go w homeopatii.

W medycynie tradycyjnej innych krajów Europy wywar z ziela świetlika podaje się przy suchym kaszlu,  bólu ucha i głowy, na gorączkę, na ropne zapalenie skóry, na stany zapalne jelit oraz problemy trawienne.

Maść do nosa na katar (wg Van Hellemont 1985):

Skład:  Nalewka ze świetlika 5g, lanolina 5g, wazelina 15g, olejek bergamotowy 2 krople. Stosować 3 razy dziennie zewnętrznie do każdego otworu nosowego.

Przetwory z ziela świetlika służą głównie jednak do przemywania oczu, zarówno  w leczeniu i zapobieganiu zapalenia spojówek, zapalenia powiek,  na zmęczone oczy oraz na  ropne stany zapalne.

Zastosowanie w kuchni: nie znaleziono.

Zastosowanie w kosmetyce: Świetlik łąkowy stanowi składnik kosmetyków do pielęgnacji skóry wokół oczu (żele, kremy) oraz produktów do demakijażu oczu.

Ziele świetlika łagodzi  podrażnienia skórne oraz usuwa objawy zmęczenia.

Tonik odkażający – wykonać odwar jak wyżej, zmoczyć w nim wacik kosmetyczny i przemywać chorobowo zmienioną skórę. Tonik działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.

Zmęczone oczy, podrażnienia, stan zapalny, „jęczmień”… zawsze warto sięgnąć po domowe sposoby na „uzdrowienie” oczu, czyli… świetlik łąkowy.

 eyebright-420577_1280

Źródła:

1. Panacea Nr 2 (27), kwiecień – czerwiec 2009 strony: 18-19

2. Postępy Fitoterapii 4/2013, s. 256-259

3. Postępy Fitoterapii 4/2007, s. 212-215

4. B. Sari ˇ ´c-Kundali´c et al. / Journal of Ethnopharmacology 131 (2010) 33–55

5. S. S. Red`i}: Ethnotherapy in Bosnia and Herzegovina, Coll. Antropol. 31 (2007) 3: 869–890

6. http://www.nutrivitality.pl/rosliny-lecznicze-i-elementy-fitoterapii/ziola-rosliny-lecznicze-i-ich-zastosowanie/chaber-blawatek.html

7.https://books.google.pl/books?id=Ca3QAQAAQBAJ&pg=PA553&lpg=PA553&dq=Euphrasia+rostkoviana+traditional+use&source=bl&ots=QcXknQ0IQG&sig=yVT-LW6aboBED-rHm8eOuEm033o&hl=pl&sa=X&ved=0CDAQ6AEwAjgKahUKEwjXs__4qeLHAhXEWCwKHbW1C7E#v=onepage&q=Euphrasia%20rostkoviana%20traditional%20use&f=false

8.http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_HMPC_assessment_report/2011/01/WC500100385.pdf

9. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine
Volume 2015 (2015)

Nieparząca "pokrzywa", czyli o jasnocie białej…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jasnota biała – surowiec zielarski stanowi kwiat, a w zasadzie korona kwiatowa wraz z pręcikami, zebrana w suchy dzień. W swoim składzie zawiera związki z grupy flawonoidów (rutozyd), fenolokwasy, irydoidy, garbniki, saponiny oraz związki terpenowe i wiele innych. Ze względu na obecność flawonoidów surowiec wykazuje działanie przeciwzapalne i bywa stosowany zewnętrznie na różnego rodzaju schorzenia dermatologiczne, na stany zapalne skóry i błon śluzowych, w tym dróg rodnych. Wspomaga także usuwanie zalegającej wydzieliny z oskrzeli. Stanowi składnik mieszanek do płukania jamy ustnej o działaniu odkażającym.

Zastosowanie w lecznictwie: Kwiat jasnoty białej łagodzi stany zapalne:

– jamy ustnej i gardła,

– skóry,

– pochwy,

– przewodu pokarmowego

– układu moczowego

– układu oddechowego

– żył

– pomocniczo używa się go w reumatyzmie

– na obrzęki i siniaki.

Napar: 1 łyżeczkę kwiatów jasnoty białej zalać 1 filiżanką gorącej wody, zaparzyć pod przykryciem, odcedzić. Pić przy zalegającej wydzielinie w celu ułatwienia odkrztuszenia oraz na stany zapalne przewodu pokarmowego. Wspomagająco na kaszel u palaczy.

Napar można stosować do użytku zewnętrznego jako okład lub do przemywania skóry z problemami: wypryskami, trądzikiem oraz na obrzęki, stany zapalne czy siniaki. Napar z 1 łyżki surowca może służyć do nasiadówek lub podmywań w przypadku stanów zapalnych pochwy czy pomocniczo w hemoroidach (uszczelnia drobne naczynka krwionośne).

Wyciąg z surowca wykazuje działanie kurczące na macicę i stanowi on środek wspomagający leczenie zaburzeń miesiączkowych. Odwar z kwiatów jasnoty zmniejsza krwawienia przy obfitych miesiączkach (proporcje: 2 łyżki surowca, na 0,5l wody, pić kilka razy dziennie). Hamuje także mikrokrwawienia z dróg rodnych.

W lecznictwie ludowym Ukrainy napary z kwiatów jasnoty białej, nazywanej głuchą pokrzywą, podawano na febrę. W Bułgarii natomiast surowiec w formie herbatki  jest  do dziś stosowany jako środek moczopędny, ściągający, wzmacniający, hamujący krwawienia oraz wzmagający skurcze macicy. W Turcji lokalna jego nazwa to ballibaba i jest używany w leczeniu reumatyzmu i dny moczanowej.

W Iranie jasnota biała wykorzystywana jest jako środek przeciwbólowy i obniżający poziom cukru.

Zastosowanie w kuchni: Jasnota biała jest rośliną jadalną. Można spożywać zarówno kwiaty, jak i liście.

W odróżnieniu od pokrzywy liście są mniej smaczne, gorzkie i z dziwnym posmakiem. Kwiaty są słodsze- pewnie znajdzie się ktoś, kto w dzieciństwie zrywał kwiaty i wypijał z nich nektar;)

Liście można dodać do: sałatek, surówek, sosów i zupy.

Zastosowanie w kosmetyce:  Jasnota biała jest wykorzystywana do kąpieli relaksujących (jeśli ktoś śledzi wpisy to pamięta niedawny  wraz z proporcjami). Warto też wspomnieć jej korzystny wpływ na problemy skórne takie jak: wypryski, trądzik, zmiany zapalne. Napar z kwiatów można potraktować jak tonik i przemywać nim twarz 2 razy dziennie.

W medycynie tradycyjnej naparu z kwiatów jasnoty używano jako płukanki do włosów, w celu poprawy kondycji i ich wyglądu.

Do dziś ekstrakt z kwiatów jasnoty jest składnikiem szamponów do włosów.

Jasnota biała to roślina przydrożna. Przypomina w wyglądzie pokrzywę, ale nie parzy. Przykuła moją uwagę ze względu na duży potencjał  zastosowań. 

Źródła:
1. Matławska I. Farmakognozja, 2005
2. Journal of Ethnopharmacology 82 (2002) 51/53
3. J Lutomski – Postępy Fitoterapii, 2002
4. E Szot-Radziszewska – Analecta: studia i materiały z dziejów…, 2007
5. ML Leporatti, S Ivancheva – Journal of ethnopharmacology, 2003 – Elsevier
6. PLANTS USED AS ANALGESIC IN THE FOLK MEDICINE OF TURKEY KHC BAfiER – Proceedings of the IVth International Congress of Ethnobotany  (ICEB 2005) 21-26 August 2005 Istanbul
7. Journal of Medicinal Plants Research Vol. 7(7), pp. 284-289, 17 February, 2013

Na trawniku "trawnik", na krwawienia krwawnik…

krwawnikKrwawnik pospolity – surowiec zielarski stanowi ziele. Jest ono bogate w olejek eteryczny zawierający chamazulen, pineny i kamforę, laktony seskwiterpenowe, garbniki oraz flawonoidy. Jego główne właściwości to działanie przeciwkrwotoczne, przeciwzapalne i odkażające. Krwawnik korzystnie wpływa na funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Działa rozkurczowo, łagodzi wzdęcia, zwiększa wydzielanie soków trawiennych, a głównie soku żołądkowego i żółci. Można pić go w formie naparu lub stosować zewnętrznie na przykład na stany zapalne skóry.

Zastosowanie w lecznictwie: Napar: 1 łyżkę suszonego surowca zalać 1 filiżanką gorącej wody, zaparzyć pod przykryciem, odcedzić.

Napar pić kilka razy dziennie w schorzeniach:

  •  na stany zapalne żołądka i jelit (działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie)
  •  stany skurczowe jelit (działa rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit)
  •  na wzdęcia (po posiłku)
  •  przy braku apetytu (stosować 10 minut przed posiłkiem) – zwiększa łaknienie
  •  przy problemach związanych z niedostatecznym wydzielaniem żółci (żółciopędny, żółciotwórczy, ochronny na wątrobę przed uszkadzającymi toksynami)
  •  przy różnego rodzaju krwawieniach (także miesiączkowych)
  •  jako środek czyszczący krew, przyspieszający przemianę materii i moczopędny

Można stosować go zewnętrznie na:

  • stany zapalne jamy ustnej, gardła (płukanka z 10g surowca 2-3 razy dziennie),
  • stany zapalne skóry i błon śluzowych (dzięki obecności krzemionki, olejków i garbników), również na owrzodzenia (kiedyś sporządzano unguenta – maści z krwawnikiem)
  • zapalenia dróg rodnych (płyn do podmywania, nasiadówka z mocnego naparu)
  • skaleczenia, drobne rany (świeże ziele lub napar)
  • oparzenia (okłady z naparu)
  • pomocniczo w trądziku (tonik do twarzy)
  • na wypryski (okłady lub przemywania)
  • obrzęki i stłuczenia (kompresy z naparu).

Należy jednak pamiętać o możliwości wystąpienia uczulenia na krwawnik podobnie jak na rumianek z tej samej rodziny oraz stosowaniu rozsądnych jego ilości. W nadmiarze skutkować może bólem głowy lub innymi objawami. Nie należy go używać w ciąży.

Nasze babcie stosowały go także na biegunki, przy przeziębieniu, na bóle miesiączkowe oraz skurcze, kamienie moczowe i obrzęki. Świeże liście żuto na ból zęba.

W Niemczech stosowano w celu poprawy złego humoru oraz na melancholię („Apteczka babuni w pospolitych dolegliwościach”).

Niegdyś też używano ziela krwawnika do sporządzenia postaci leku: Unguentum Viride Potabile. Obok niego w skład leku wchodziły takie zioła jak: koper, mięta, majeranek, przetacznik, bylica boże drzewko, stokrotka, hyzop, majeranek, szałwia, ruta, jałowiec i kilka innych składników oraz świeże masło. Stosowano go zewnętrznie jako środek łagodzący ból i rozgrzewający.(1764r, Dispensatorium pharmaceuticum universale etc.)

Z domowego wykorzystania krwawnika przychodzi mi na myśl jedno główne: krwawnik sprawdza się na małe krwawienie z nosa, gdy jest się z dala od cywilizacji…Wystarczy rozetrzeć w dłoniach ziele i przyłożyć do dziurki, która lekko krwawi.

Ze świeżego surowca zebranego z miejsca oddalonego od ulic i spalin można wycisnąć sok i pić rozcieńczony z wodą na problemy trawienne.

Zastosowanie w kuchni: Krwawnik w potrawach to raczej rzadkość. Można wykorzystywać jego młode listki jako dodatek do sałatek, w dietach oczyszczających w celu przyspieszenia przemiany materii. Pasuje także do pasty twarogowej lub jogurtu zamiast pietruszki oraz do jajecznicy.

Zakochani w krwawniku kładą go na chlebie z masłem, dodają go do zupy lub tłuczonych ziemniaków.

Próbowaliście kiedyś jak smakuje krwawnik? Ja wielokrotnie jako dziecko… zresztą nie tylko krwawnika… 🙂 Ma on gorzkawy, trochę ostry smak, ale mimo to jest przyjemny.

Zastosowanie w kosmetyce: Tonik do cery trądzikowej: wykonać napar z 2 łyżek surowca jak wyżej. Po ostudzeniu namoczonym wacikiem zmywać twarz. Tonik działa przeciwzapalnie, lekko osuszająco i przeciwbakteryjnie.

Płyn do higieny intymnej: przygotować napar z 2 łyżek ziela krwawnika oraz 1 łyżki rumianku lub nagietka. Połączyć je ze sobą. Podmywać się 2 razy dziennie rano i wieczorem. Wspomaga leczenie infekcji intymnych, łagodzi stan zapalny pochwy oraz upławy.

Kąpiel odświeżająca: do wanny z ciepłą wodą wlać 2 szklanki naparu z krwawnika. Kąpać się około 10 minut. Kąpiel działa odświeżająco, przeciwzapalnie i wspomaga leczenie niedoskonałości skórnych oraz łupieżu i łojotoku.

Kąpiel na potliwość stóp: zmieszać po 10g suszonego i rozdrobnionego ziela krwawnika i  liści szałwii. Zaparzyć pod przykryciem, zalewając uprzednio szklanką gorącej wody. Wlać do miseczki ostudzony napar, moczyć stopy 10 minut. Czynność powtarzać przez kilka dni. Kąpiel powinna ograniczyć nadmierną potliwość stóp i nieprzyjemny zapach.

Krwawnik ma wiele imion: złocień, krwawnica i … trawnik. By łatwiej było zapamiętać jego działanie powstała taka rymowanka: „Na trawniku trawnik, na krwawienia krwawnik”.

Zatem zbierajmy go, gdy na łące zabraknie nam plastra…